Er is een wet in voorbereiding die gebruik van de meldcode verplicht stelt. Naar aller waarschijnlijkheid zal deze wet ingaan op 1 januari 2011. Zo moet de meldcode een veelgebruikt hulpmiddel worden om mishandeling en huiselijk geweld te voorkomen en tegen te gaan.
Kinderopvangorganisaties zijn op dit moment verplicht een protocol kindermishandeling te hanteren. Tevens dienen zij er zorg voor te dragen dat dit op een juiste manier geïmplementeerd wordt. Op dit moment kan het protocol gebruikt worden opgesteld door JSO in 2005. Wanneer de nieuwe wet Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling van kracht wordt, zal ook de kinderopvangondernemer zich hieraan moeten houden. Inmiddels is er een basis meldcode ontwikkeld.
Waarom een meldcode
Jaarlijks zijn tienduizenden kinderen en volwassenen slachtoffer van mishandeling, verwaarlozing of misbruik. Veel beroepsgroepen hebben wel een meldcode, maar deze wordt niet voldoende gebruikt. Onderzoek wijst uit dat hulp- en zorgverleners en leraren die met een meldcode werken drie keer zo vaak ingrijpen als collega’s waar zo’n code niet voorhanden is. Dat wat in de kinderopvang al verplicht is, wordt met voor andere branches met de invoering ook verplicht.
Het gaat om meldcodes voor
kindermishandeling
huiselijk geweld
vrouwelijke genitale verminking (meisjesbesnijdenis)
eergerelateerd geweld
ouderenmishandeling
Meldcode verplichten
Eind 2010 moeten alle beroepsbeoefenaren - of ze nu verbonden zijn aan een organisatie of zelfstandig een praktijk hebben - werken met een meldcode. Dit geldt ook voor vrijwilligersorganisaties. Omdat de ervaringen uitwijzen dat het gebruik van een meldcode echt effect heeft, stelt de overheid dit wettelijk verplicht.
Een meldcode wordt verplicht voor organisaties en zelfstandige beroepsbeoefenaren in de volgende sectoren:
Gezondheidszorg
Onderwijs
Kinderopvang
Maatschappelijke ondersteuning
Jeugdzorg
Justitie
Politie
De wet wordt gemaakt door de ministers Klink (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), Rouvoet (Jeugd en Gezin) en Hirsch Ballin (Justitie). In 2010 komen zij met een wetsvoorstel.
De stappen in de meldcode
De meldcode beschrijft in vijf stappen wat bijvoorbeeld een arts, verpleegkundige of leraar moet doen. Het basismodel kan worden toegespitst op de eigen sector.
In het basismodel meldcode is toegelicht waaruit de vijf stappen in elk geval moeten bestaan.
Stap 1: In kaart brengen van signalen.
Stap 2: Collegiale consultatie en zonodig raadplegen van het advies- en Meldpunt Kindermishandeling of het Steunpunt Huiselijk Geweld.
Stap 3: Gesprek met de cliënt.
Stap 4: Wegen van het geweld of de kindermishandeling.
Stap 5: Beslissen: Hulp organiseren of melden.
Het stappenplan is een algemene schets. Bij signalen van seksueel geweld of van vrouwelijke genitale verminking, is soms specifiekere informatie nodig.
Meldcode is geen meldplicht
Een verplichte meldcode is iets anders dan een meldplicht. Een zorginstelling of een basisschool heeft meldplicht als er een vermoeden is dat een werknemer zich schuldig maakt aan seksueel misbruik van kinderen.
Bij een meldplicht moet de professional zijn vermoeden van geweld melden bij andere instanties, bijvoorbeeld bij een Advies- en Meldpunt Kindermishandeling of Steunpunten Huiselijk Geweld. Die verplichting bestaat niet bij een meldcode.
Door te werken met een meldcode blijft de beslissing om vermoedens van huiselijk geweld en kindermishandeling wel of niet te melden, berusten bij de professional. Het stappenplan van de meldcode biedt hem bij die afweging houvast.
Het basismodel is zo geschreven dat het makkelijk worden aangepast voor een organisatie of een praktijk van zelfstandige beroepsbeoefenaren. JSO heeft in overleg met de convenantpartijen een specifieke code ontwikkeld (concept) voor de kinderopvang. Wanneer de wet wordt aangenomen, zal per 1 januari 2011 deze code gebruikt kunnen worden.
Zodra meer bekend is over de wettelijke basis, kunt u deze informatie op de databank terugvinden.
Tweede Kamer, 15 maart 2011 stemmingen over: moties ingediend bij enige wetten in verband met herziening van de maatregelen van kinderbescherming
32 015, nr. 33 -de motie-Van der Burg/Bontes over verbreding van de meldplicht
32 015, nr. 36 -de motie-Arib over het wetsvoorstel over de meldcode
Beide moties zijn aangenomen.
Klik hier voor motie 32 015, nr. 33
Klik hier voor motie 32 015, nr. 36
Klik hier voor het downloaden van de basiscode
Klik hier voor informatie over kindermishandeling algemeen
Klik hier voor de link naar AMK
Klik hier voor het rapport over de fysieke veiligheid van het jonge kind
Klik hier voor de brief van 2 februari 2011 van Staatssecretaris van VWS
Hierin geeft zij aan een meldplicht op te willen nemen wanneer het om mishandeling op de werkvloer gaat, maar voor de kinderopvang een meldcode te willen hanteren wanneer het om geweldsituatie in huiselijke kring gaat. Pas bij vaststelling van de Wet zal definitief bekend worden of dit advies overgenomen zal worden.